Wprowadzenie


Marzec ’68 pamiętamy jako walkę studentów o wolność słowa i prawa człowieka. Jednak Marzec ’68 to także rozpoczęcie masowej kampanii antysemickiej i prześladowań Polaków pochodzenia żydowskiego prowadzonej przez komunistyczne władze PRL. Represje te zmusiły ponad 13.000 polskich Żydów do opuszczenia kraju w latach 1968-72. Pozbawieni obywatelstwa zostali wyrzuceni z dokumentem podróży ważnym w jedną stronę. Ten żydowski Exodus z Polski znany jest pod nazwą emigracji marcowej.

Ta część historii Marca jest zapominana, a młodym pokoleniom całkowicie nieznana. Celem projektu "Człowiek za burtą. Łodzianie 50 lat po Marcu" jest opowiedzenie o ludziach, którzy prowadzili normalne, codzienne życie z jego radościami i troskami, ale niemal z dnia na dzień zostali pozbawieni podstaw egzystencji i prawa uczestniczenia w życiu społecznym. Stając się ofiarą nastrojów antyżydowskich, zostali zmuszeni do porzucenia dotychczasowego życia i znaleźli się na obczyźnie.

Dotknęło to szczególnie boleśnie generację rodziców marcowych emigrantów, którzy cudem przeżyli Holokaust: getta, obozy zagłady, walkę o przetrwanie. Oni nie znali życia poza Polską i nie chcieli opuszczać swojej ojczyzny. Im ponownie zburzono poczucie bezpieczeństwa.

Projekt „Człowiek za burtą. Łodzianie 50 lat po Marcu" ma na celu przedstawienie losów Żydów z Łodzi, którzy opuścili Polskę w tym okresie. Tytuł projektu „Człowiek za burtą” symbolizuje ich walkę o przetrwanie w obcym środowisku "bez kamizelki ratunkowej".

Projekt obejmuje ponad 60 osób z różnych kręgów, które 50 lat temu przyjechały i rozpoczęły nowe życie w Danii, Szwecji, Izraelu, USA i innych krajach. W filmowanych wywiadach łódzcy Żydzi opowiadają o swoim życiu i doświadczeniach jako uchodźcy. Opowiadają o walce o przetrwanie, o swoich sukcesach, o swoich radościach i zmartwieniach, o tym co zdobyli, i o tym co może utracili. W swoich opowieściach łódzcy Żydzi pokazują z jakiego materiału są zrobieni - w jaki sposób się integrowali i realizowali w obcych społeczeństwach, jakie wyzwania musieli pokonać, z jakimi trudnościami się borykali, co osiągnęli, jakie osobiste koszty ponieśli jako uchodźcy.

Podobne pytania zadawaliśmy Żydom z Łodzi, którzy nie zdecydowali się na wyjazd mimo trwającej antysemickiej nagonki. Opowiadają jak kształtowało się ich życie, z jakimi problemami musieli sobie radzić, jak oceniają swoją decyzję i jej konsekwencje z 50-letniej perspektywy czasu.


Film

Album


Z dumą prezentujemy wersję online albumu.
Wersja do druku ukaże się już wkrótce.




Galeria



Ala Goldblum Elczewska
Dania
Aleksander Milchtach Sław
Dania
Alice Handzel
Niemcy
Alicja Fenigsen
Dania
Alexander Nadel
Dania
Alicja Preis
Dania
Andrzej Krakowski
USA
Andrzej Zawadzki
Dania
Gołda Tencer
Polska
Bella Fajnburg
Dania
Dawid Janer
Dania
Frida Loren
Szwecja
Gabriela Sarnecka
Świadek Marca '68 // Polska
Grzegorz Beglaubter
Dania
Grażyna Śniatkiewicz
Świadek Marca '68 // Kanada
Halina Agerhem
Szwecja
Henryk Bem
Świadek Marca '68 // Polska
Henryk Gwiazda
Szwecja
Henryk Malinowski
USA
Ignacy Białostocki
Dania
Irena Nisenbaum
Dania
Israel Pomeraniec
Izrael
Jacob Zylber
Dania
Jan Karwowski
Dania
Jerzy Cwifeld
Szwecja
Jerzy Herszkowicz
Polska
Jerzy Tworkiewicz
Świadek Marca '68 // Polska
Jerzy Holcman
Dania
Krystyna Szymczak
Świadek Marca '68 // Polska
Lena Preis
Dania
Leon Kelcz
Polska
Leon Weintraub
Szwecja
Marek Chrapot
Dania
Majka Elczewska
USA
Marian Lichtman
Dania
Marian Miodownik
Dania
Michał Potok
Szwecja
Mira Gonik
Dania
Nehemia Nisenbaum
Izrael
Paul Rudny
Szwecja
Ruwim Berkowicz
Dania
Tatiana Lichtbach
Dania
Roman Granas
Polska
Wiesław Granas
Polska
Wiesław Szylit
Dania
Wiktor Kornblit
Szwecja

Wypowiedź anonimowa
Polska
Wypowiedź anonimowa
Szwecja
Wypowiedź anonimowa
Polska

Celina Klamberg i Róża Zederman
Szwecja / Izrael
Józef Bokin
Niemcy
Nina Himelstein
Izrael
Mira Lejb Ludevig
USA
Frida Zeichner Rosenberg
Izrael
Zenia Barnea
USA
Paulina Chmielnicki
USA
Sasha Bromberg
USA
David Steinberg
USA
Eva Rozenbaum Yerushalmi
Anglia
Ester Segalis Różycki
USA
Ilia Primor
Izrael
Mark Perelsztein
Izrael
Ryszarda Lasman
USA
Antonina Saksznajder
Kanada

Cele projektu


Wywiady projektu "Człowiek za burtą" będą prezentowane na indywidualnych wystawach w Danii i w Polsce w 2018 roku - 50 lat po emigracji marcowej.
Celem projektu jest:
  • upamiętnić i naświetlić to historyczne wydarzenie z duńskiej i polskiej perspektywy poruszając także aspekt ludzki i edukacyjny
  • zapisać świadectwa ludzi, którzy zostali zmuszeni do ucieczki z własnego kraju i do stworzenia sobie nowego życia, od podstaw, na emigracji - ludzi, których niedługo może już nie być, żeby móc dzielić się doświadczeniami
  • pokazać, że Dania i Duńczycy, w okresie 1968-72, przyjęli i dali ochronę 2.000-3.000 Żydów z Polski, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju jako uchodźcy-bezpaństwowcy
  • szerzyć wiedzę i świadomość o tym, że prześladowania Żydów ponownie miały miejsce w PRL, krótko po tym, jak europejscy Żydzi zostali prawie całkowicie zgładzeni przez nazistowskie Niemcy, prześladowania, które uderzyły w wielu ocalałych niecałe 25 lat po Holokauście i zniszczyły ich być może odzyskane poczucie bezpieczeństwa i wiary, że nagonki antyżydowskie już nie są już więcej możliwe
  • uświadomić Duńczykom i innym narodom, które przyjęły żydowskich uchodźców z Polski, że grupa ta szybko i sprawnie się zintegrowała i zasymilowała w ich społeczeństwach, dając im świadectwo ich otwartości i tolerancji
  • opowiedzieć Duńczykom i innym narodom, że przyjęci przez nich uchodźcy żydowscy stali się aktywnymi, odnoszącymi sukcesy i przestrzegającymi prawa członkami ich społeczeństw, a ich dzieci i wnuki wyrosły na lojalnych obywateli i rodaków

Wystawy


"Człowiek za burtą" jest interdyscyplinarnym projektem o uniwersalnym i wielopłaszczyznowym charakterze. Rezultatem projektu będą multimedialne wystawy, gdzie uczestnicy opowiadają o swoich losach, swoich doświadczeniach emigracyjnych i o ich integracji w społecznościach gospodarzy.

Uniwersalny charakter i wszechstronność projektu, w połączeniu z fizyczną mobilnością wystaw, stwarza podstawę i możliwość przenoszenia wystaw z miejsca na miejsce jak również prezentowania ich w różnych miejscach w tym samym czasie. Ponieważ wystawy te mają zarówno wymiar historyczny jak i edukacyjny, pozostaną one aktualne przez okres dłuższy, niż tylko jako ograniczona czasowo wystawa upamiętniająca rocznicę wybranego wydarzenia.

Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi jest gospodarzem wystawy w Polsce od marca 2018 roku. Wystawę można zobaczyć do 30 września 2018 roku.
Do czerwca 2018 roku wystawę odwiedziło ponad 9.000 osób.

Część ekspozycji została zaprezentowana w hali nowego dworca Łódź Fabryczna. Fundatorem wystawy na dworcu jest Maria Wrońska-Friend z Australii.

W maju 2018 roku została zaprezentowana multimedialna część wystawy w Duńskim Muzeum Żydowskim w Kopenhadze.

W okresie dwóch tygodni trwania wystawy, muzeum odwiedziło ponad 1.000 osób.

Pokaz filmu podczas Festiwalu Singera w Warszawie odbędzie się 30 sierpnia 2018 roku o godzinie 18:30 w Centrum Kultury Jidysz.

Zorganizowano we współpracy z Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi.

Wystawa na Ratuszu w Kopenhadze zostanie zaprezentowana w dniach 6 - 17 listopada 2018 roku.
· poniedziałek - piątek ( 9.00 - 16.00 )
· sobota ( 9.30 - 13.00 )

Zorganizowano we współpracy z Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi.

Realizacja


Pomysłodawcą projektu "Człowiek za burtą" jest Kamila Bogulewska // pomysł i realizacja projektu, fotografia, edycja materiałów filmowych, wywiady

Bartosz Dąbrowski // nagrania audio-video, edycja filmów online, opracowanie graficzne, webmaster
Aleksander Milchtach Sław // wywiady, teksty online
Gabriela Kołodziej // montaż filmu dokumentalnego "Człowiek za burtą. Łodzianie 50 lat po Marcu" i filmów tematycznych
Joanna Sienkiewicz, Agata Trzcińska-Hildebrandt // tłumaczenia filmów
Producent filmów // Foto Bart GbR - Kamila Bogulewska i Bartosz Dąbrowski

Kontakt:

Kom.: +48 609 623 618
Kom.: +45 53 73 10 10


Partnerzy


Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi i Dyrektor Joanna Podolska jest organizatorem wystawy w Centrum Dialogu w Łodzi, współorganizatorem wystawy na Ratuszu w Kopenhadze oraz partnerem projektu "Człowiek za burtą".

Ambasada RP w Kopenhadze z Panią Ambasador Henryką Mościcką-Dendys wyraziła oficjalne poparcie i zainteresowanie projektem.

Projekt jest rekomendowany przez Duński Instytut Kultury w Warszawie oraz Duńskie Muzeum Żydowskie w Kopenhadze.

Sponsorzy i partnerzy

Sponsorzy i partnerzy